Jak przygotować się do pierwszej wizyty rehabilitacyjnej

Pierwsza wizyta diagnostyczna w fizjoterapii trwa 60-90 minut i obejmuje pełną ocenę funkcjonalną według protokołu OMPT (Orthopaedic Manipulative Physical Therapy). Im lepsze przygotowanie pacjenta, tym precyzyjniejsza diagnoza i szybsze wdrożenie skutecznego leczenia. Poniżej protokół przygotowania oparty na ponad 15 latach naszej praktyki (działamy od 2009 roku).

Dokumentacja medyczna

Komplet dokumentacji skraca wywiad o 15-20 minut i pozwala lepiej dobrać strategię terapeutyczną.

• Badania obrazowe - RTG (z opisem radiologicznym), MRI (klisze + opis), TK, USG narządu ruchu. Cyfrowe pliki na pendrive lub w aplikacji szpitalnej. Dla pacjentów po MRI - zdjęcia w sekwencjach T1, T2, STIR (przy podejrzeniu zmian zapalnych)
• Skierowania i zalecenia lekarskie - od ortopedy, neurologa, reumatologa, lekarza POZ. Zawiera kod ICD-10 rozpoznania głównego i ewentualnie wskazówki co do liczby zabiegów
• Karty informacyjne ze szpitala - dla pacjentów pooperacyjnych szczególnie ważne: protokół operacyjny (typ rekonstrukcji ACL, materiał implantu, dostęp chirurgiczny), zalecenia ortopedyczne dotyczące obciążenia, zakresu ruchu i etapów rehabilitacji
• Lista leków z dawkami - szczególnie leki przeciwzakrzepowe (DOAC, heparyny niskocząsteczkowe), kortykosteroidy, NLPZ, leki przeciwepileptyczne i przeciwdepresyjne (modulujące ból neuropatyczny)
• Wyniki badań laboratoryjnych - przy pacjentach z chorobami współistniejącymi: CRP, OB, glikemia (dla cukrzycy typu II - kluczowe dla planowania obciążeń), TSH (hipotyreoza wpływa na regenerację)
• Wcześniejsze opisy fizjoterapii - karty pracy, zalecone ćwiczenia, efekty poprzednich terapii
• Polisa NNW lub ubezpieczenia zdrowotnego - przy refundacji pakietowej

Strój do badania funkcjonalnego

Badanie funkcjonalne wymaga oceny postawy, palpacji, testów prowokacyjnych. Strój musi umożliwić dostęp do badanej okolicy bez ograniczania ruchu.

• Górny odcinek (kręgosłup szyjny, bark, łokieć) - koszulka na ramiączkach lub bezrękawnik, sportowy stanik bez fiszbinów
• Tułów (kręgosłup piersiowy, lędźwiowy) - możliwość odkrycia pleców i miednicy do oceny postawy, krzywizn, asymetrii
• Kończyna dolna (biodro, kolano, staw skokowy) - krótkie spodenki sportowe lub legginsy, które można podwinąć do połowy uda
• Obuwie zmienne sportowe - badania równowagi i propriocepcji wymagają adekwatnego wsparcia stopy. Buty miejskie zaburzają wzorzec

Unikamy: dżinsów, sukienek z wielu warstw, garniturów, butów na obcasie.

Struktura wizyty (60-90 minut)

Etap 1: Wywiad ustrukturyzowany (15-20 min)

Przeprowadzamy wywiad zgodnie z modelem SOAP (Subjective, Objective, Assessment, Plan):

• Charakterystyka bólu - lokalizacja (na rysunku ciała), promieniowanie, charakter (nocyceptywny, neuropatyczny, mieszany), VAS i NPRS w spoczynku, w aktywności, nocą
• Schemat dobowy - pora maksymalnego nasilenia, sztywność poranna (czas trwania), bóle nocne budzące ze snu (yellow flag)
• Czynniki nasilające i łagodzące - pozycje, ruchy, leki, ciepło, zimno
• Historia urazu lub objawów - mechanizm, dynamika narastania, wcześniejsze leczenie
• Czerwone flagi - niewytłumaczalna utrata masy ciała, gorączka, zaburzenia oddawania moczu, deficyty neurologiczne
• Żółte flagi - katastrofizacja, lęk przed ruchem (kinesiophobia), niska samoocena
• Kontekst funkcjonalny - praca (pozycja, godziny), aktywność sportowa, hobby, ograniczenia w codziennych zadaniach
• Choroby współistniejące - cukrzyca, choroby tarczycy, RZS, fibromialgia

Etap 2: Kwestionariusze pomiarowe (5-10 min)

Wypełniamy walidowane narzędzia funkcjonalne adekwatne do problemu:

• Roland-Morris Disability Questionnaire (RMDQ, 0-24) - dla bólu kręgosłupa lędźwiowego
• Oswestry Disability Index (ODI, 0-100%) - sprawność funkcjonalna w LBP
• Neck Disability Index (NDI) - dla problemów szyi
• DASH/Quick-DASH - dla kończyny górnej
• KOOS, LEFS - dla kończyny dolnej
• Tampa Scale of Kinesiophobia (TSK-11) - lęk przed ruchem
• VISA-A/VISA-P - dla tendinopatii Achillesa/rzepki

Wyniki pełnią rolę wartości wyjściowych (baseline). Powtarzamy co 2-4 tygodnie do oceny progresji.

Etap 3: Badanie funkcjonalne (25-35 min)

• Inspekcja statyczna - postawa w 3 płaszczyznach, asymetrie miednicy, pozycja głowy, krzywizny kręgosłupa
• Inspekcja dynamiczna - chód (cadence, stride length, faza podporowa), wstanie z krzesła, przysiad funkcjonalny
• Aktywne i pasywne zakresy ruchu (ROM) - goniometria w stopniach, porównanie ze stroną zdrową
• Manual Muscle Testing (MMT) - skala Lovetta 0-5 dla kluczowych mięśni
• Testy ortopedyczne - dobierane do regionu: Lasègue, Slump, McMurray, Lachman, Hawkins-Kennedy, Empty Can, Spurling, Sacroiliac compression
• Badanie neurologiczne - czucie powierzchowne w dermatomach, odruchy ścięgniste, testy napięcia neuralnego
• Palpacja - tkliwość, wzmożone napięcie, punkty spustowe
• Test kontroli motorycznej - bird-dog, dead bug, single-leg stance, breathing pattern

Etap 4: Diagnoza fizjoterapeutyczna i plan (10-15 min)

Formułujemy diagnozę zgodnie z klasyfikacją ICF (International Classification of Functioning, Disability and Health):

• Impairments - deficyty struktury i funkcji (np. ograniczenie ROM zgięcia kolana 95 stopni, MMT m. czworogłowego 3+/5)
• Activity limitations - ograniczenia aktywności (np. niezdolność do wejścia po schodach bez bólu)
• Participation restrictions - ograniczenia partycypacji (np. zwolnienie z pracy fizycznej)

Na tej podstawie:

• Cele SMART - krótkoterminowe (4 tygodnie) i długoterminowe (12 tygodni)
• Częstotliwość sesji - typowo 2x tygodniowo w fazie ostrej, 1x tygodniowo w przewlekłej
• Przewidywany czas terapii - oparty na evidence dla danej diagnozy
• Domowy program ćwiczeń (HEP) - ćwiczenia z fotografią lub instrukcją wideo, z dawkami i progresją
• Edukacja - mechanizm bólu, czerwone i żółte flagi, prognoza

Co spodziewać się klinicznie

• Testy prowokacyjne mogą wywołać dyskomfort - to nie objaw zaostrzenia, tylko diagnostyka. Akceptujemy NPRS do 5/10 podczas testu, pełne ustąpienie do 30 minut po
• Pierwsze 48 godzin po wizycie - możliwy łagodny wzrost dolegliwości po dokładnym badaniu palpacyjnym i mobilizacjach. Granica fizjologiczna: do +1 punktu NPRS, ustępująca w ciągu doby
• Efekty terapii rzadko są natychmiastowe - większość mechanizmów (centralizacja bólu w MDT, wzrost siły, redukcja sensytyzacji) pojawia się po 3-6 sesjach
• HEP odpowiada za 50-70% efektu - bez regularnego wykonywania ćwiczeń domowych terapia nie zadziała

Pytania warte zadania

Na zakończenie wizyty zachęcamy do pytań. Najczęstsze, które warto zadać:

1. Jaka jest moja diagnoza fizjoterapeutyczna i ICD-10?
2. Jaki jest mechanizm bólu - nocyceptywny, neuropatyczny, czy mieszany?
3. Czy są wskazania do dalszej diagnostyki obrazowej?
4. Ile sesji potrzebuję do osiągnięcia celów krótkoterminowych?
5. Jakie są red flags, przy których powinnam/powinienem natychmiast się zgłosić?
6. Jaki jest mój HEP i jak długo dziennie ma trwać?
7. Czego konkretnie unikać w codzienności w pierwszych 2 tygodniach?

Aspekty organizacyjne

• Przyjdź 10 minut wcześniej - wypełnienie ankiety wstępnej i RODO
• Spożyj posiłek 1-2 godziny przed wizytą - badanie funkcjonalne może być fizycznie wymagające
• Nawodnienie - 500 ml wody w godzinę poprzedzającą
• Wstrzymaj NLPZ na 4-6 godzin przed wizytą - jeśli to możliwe, pozwala precyzyjniej ocenić obraz bólowy (po konsultacji z lekarzem prowadzącym)
• Notatnik lub aplikacja - na zapisanie zaleceń i ćwiczeń

W razie pytań przed pierwszą wizytą - zapraszamy do kontaktu telefonicznego. Większość kwestii rozwiewamy w 5 minut. Gdy będziesz gotowy, umów pierwszą wizytę diagnostyczną w ExuraOrtho w Białej Podlaskiej lub skontaktuj się z nami.